Psychoterapia systemowa

Czym jest psychoterapia systemowa?

Psychoterapia systemowa jest jednym z najpopularniejszych podejść stosowanych do radzenia sobie z konfliktami w relacjach międzyludzkich oraz w terapii różnorodnych zaburzeń psychicznych. Jej pionierem był amerykański psychiatra, Murray Bowen (1913-1990). Fundamentem tej terapii jest traktowanie problemów jednostki w szerszym kontekście – jako wypadkowych jej indywidualnych myśli i działań, ale także interakcji zachodzących w systemach, w których się ona obraca; przede wszystkim tym pierwotnym – rodzinnym, ale także na przykład szkolnym czy zawodowym.

Jakie są założenia psychoterapii systemowej?

Według tego nurtu rodzina lub grupa społeczna to system, który składa się z różnych elementów i podsystemów. Między nimi (czyli członkami systemu oraz tworzonymi przez nich podgrupami) dochodzi do ciągłego wzajemnego oddziaływania, które niekiedy może powodować nieprawidłowości i komplikacje. Dodatkowo mogą pojawiać się także oddziaływania na system z zewnątrz. W tym rodzaju terapii duże znaczenie przykłada się do tego, że trudności, problemy i objawy, które są dla klientów problematyczne zawsze mają jakiś sens – znaczenie. Oznacza to, że są osadzone w szerszym kontekście, mogąc manifestować różnorodne konflikty i problemy w całym większym systemie. Dodatkowo psychoterapia systemowa zwraca uwagę na to, że: a) różne przyczyny mogą dawać taki sam widoczny skutek oraz b) te same sytuacje pierwotne nie muszą dawać identycznego efektu – zależy to od bardzo wielu czynników. Jedno natomiast jest pewne: każde istotne zdarzenie w życiu człowieka wpływa nie tylko na niego samego, ale na cały system, w którym się on znajduje i odwrotnie – każde istotne wydarzenie w systemie wpływa także na jednostkę.

Jakie jest zadanie terapeuty w tym rodzaju terapii?

Zadaniem terapeuty, który pozostaje neutralny wobec poszczególnych członków systemu, jest obserwacja występujących między nimi relacji i zwracanie uwagi na rodzaj interakcji, który prezentują. Terapia ma pomóc odkryć “źródła” konfliktu lub znaczenie objawów, które stanowią dla klientów problem, a następnie wesprzeć w opracowaniu sposobu rozwiązania tych komplikacji. Może on polegać na przykład na zmianie wzorców komunikacji lub zachowań na takie, które będą bardziej wspierające dla pożądanego przez klientów celu.

Dla kogo jest psychoterapia systemowa?

Terapia systemowa nie jest zarezerwowana wyłącznie dla rodzin. Z powodzeniem mogą w niej uczestniczyć pary, ale również osoby indywidualne. Ma zastosowanie wszędzie tam, gdzie mamy do czynienia z relacjami międzyludzkimi, ale także z trudnościami indywidualnymi. Jest to podejście przebadane i dobrze ugruntowane teoretycznie, dzięki czemu korzysta się z niego zarówno w ujęciu rozwojowym (np. do poprawy umiejętności komunikacyjnych czy zyskania większej samoświadomości), ale także w terapii różnorodnych chorób i zaburzeń (np. zaburzenia odżywiania, depresja). Psychoterapia systemowa może szczególnie przypaść do gustu osobom, które lubią patrzeć na swoje życie z szerokiej perspektywy i odkrywać nieoczywiste połączenia.